1. Ekonomi Terengganu Meningkat kepada RM40.6 Bilion

 

Salah satu indikator yang boleh digunakan untuk melihat perkembangan Terengganu sepanjang RMK12 ialah perubahan saiz ekonomi negeri.

Data Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM) menunjukkan KDNK Terengganu mencapai RM40.6 bilion pada 2025, berbanding RM38.2 bilion pada 2023 dan RM40.0 bilion pada 2024. Department of Statistics Malaysia

Bagi tahun-tahun awal RMK12, rekod DOSM menunjukkan ekonomi Terengganu bernilai sekitar RM35.2 bilion pada 2021 dan RM37.4 bilion pada 2022. Ini menunjukkan saiz ekonomi negeri meningkat sepanjang tempoh RMK12. Department of Statistics Malaysia

Namun, peningkatan saiz ekonomi tidak bermaksud kadar pertumbuhan sentiasa meningkat. Ekonomi Terengganu berkembang 1.6% pada 2025, lebih sederhana berbanding 4.5% pada 2024.

Dari segi struktur ekonomi, data DOSM menunjukkan sektor perkhidmatan menjadi penyumbang terbesar pada 2025 dengan nilai RM21.5 bilion atau 53.0%, diikuti pembuatan sebanyak RM14.5 bilion atau 35.6%. Department of Statistics Malaysia

Prestasi antara sektor pula tidak seragam. Perkhidmatan berkembang 3.6% dan pertanian 4.2%, manakala pembuatan menguncup 1.2% dan pembinaan menguncup 5.8%.

Secara keseluruhannya, saiz ekonomi Terengganu meningkat sepanjang RMK12, tetapi data pada penghujung tempoh menunjukkan pertumbuhan yang lebih sederhana serta cabaran dalam beberapa sektor.

2. Pelaburan Terengganu Cecah RM6.613 Bilion pada 2025

 

Pelaburan merupakan indikator kedua yang boleh diperhatikan dalam menilai perkembangan ekonomi Terengganu.

Perbadanan Memajukan Iktisad Negeri Terengganu (PMINT) melaporkan Terengganu merekodkan RM6.613 bilion pelaburan pada 2025, yang dinyatakan sebagai rekod pelaburan tertinggi negeri.

Angka ini memberikan gambaran mengenai skala pelaburan yang direkodkan pada tahun terakhir RMK12.

Namun, nilai pelaburan sahaja belum menggambarkan keseluruhan kesannya kepada ekonomi negeri. Antara perkara yang perlu dinilai bersama ialah status pelaksanaan projek, jumlah pelaburan yang benar-benar direalisasikan, operasi yang telah bermula serta pekerjaan yang diwujudkan.

Oleh itu, rekod RM6.613 bilion merupakan indikator penting dalam melihat perkembangan pelaburan Terengganu. Ukuran seterusnya ialah sejauh mana nilai tersebut dapat diterjemahkan kepada aktiviti ekonomi sebenar.

3. Hasil Janaan Negeri Meningkat kepada RM454.69 Juta

 

Selain perkembangan ekonomi dan pelaburan, keupayaan kerajaan negeri meningkatkan sumber pendapatan sendiri menjadi satu lagi indikator yang boleh dinilai.

Sinar Harian yang melaporkan penggulungan Dr Ahmad Samsuri dalam Persidangan DUN Terengganu merekodkan hasil janaan kerajaan negeri meningkat daripada RM267.77 juta pada 2024 kepada RM454.69 juta pada 2025. Sinar Harian

Peningkatan tersebut bersamaan kira-kira 70% dalam tempoh setahun.

Laporan sama merekodkan jumlah keseluruhan hasil negeri pada 2025 sebanyak RM1.92 bilion, terdiri daripada RM104.9 juta hasil cukai, RM282.3 juta hasil bukan cukai dan RM1.54 bilion terimaan bukan hasil. Daripada terimaan bukan hasil tersebut, RM1.37 bilion merupakan komponen bayaran royalti petroleum. Sinar Harian

Perbezaan kategori ini penting. Hasil janaan kerajaan negeri, hasil bukan cukai dan keseluruhan hasil negeri bukan angka yang boleh digunakan secara bertukar ganti.

Dalam konteks pencapaian pentadbiran, perubahan hasil janaan sendiri memberi indikator yang lebih khusus mengenai perkembangan sumber pendapatan negeri berbanding hanya melihat keseluruhan hasil yang turut mengandungi komponen lain.

4. Lebih 3,000 Rumah Disiapkan Sejak 2018

 

Perumahan memberikan satu lagi indikator pembangunan yang boleh dinilai melalui output fizikal.

Berdasarkan rekod Dewan Undangan Negeri Terengganu, lebih 3,000 unit rumah telah disiapkan sejak 2018, termasuk 620 unit baharu pada 2025 yang melibatkan Kuala Nerus, Kemaman dan Besut. Dun Terengganu

Pada masa yang sama, lebih 9,000 unit lagi dilaporkan sedang dibangunkan, manakala lebih 3,000 unit berada dalam perancangan di seluruh daerah. Dun Terengganu

Namun, terdapat perbezaan tempoh yang penting.

RMK12 bermula pada 2021, sedangkan angka lebih 3,000 unit tersebut dikira sejak 2018. Oleh itu, tidak tepat untuk menyatakan bahawa kesemua lebih 3,000 unit itu disiapkan sepanjang RMK12.

Sebaliknya, angka tersebut lebih sesuai dilihat sebagai rekod kumulatif perumahan sepanjang pentadbiran Dr Ahmad Samsuri yang merangkumi tempoh RMK12.

Bagi menilai pencapaian perumahan selepas RMK12, jumlah unit yang sedang dibangunkan juga perlu dibandingkan dengan jumlah yang akhirnya siap dan diserahkan kepada penerima.

5. ECRL Menjadi Pembangunan Infrastruktur Utama Sepanjang RMK12

 

East Coast Rail Link (ECRL) merupakan antara pembangunan infrastruktur terbesar yang berlangsung di Terengganu sepanjang tempoh RMK12.

Projek ini mempunyai kepentingan strategik kerana rangkaiannya dirancang untuk menghubungkan negeri-negeri Pantai Timur dengan rangkaian pengangkutan dan pusat ekonomi di Pantai Barat.

Namun, terdapat perbezaan penting apabila ECRL dimasukkan dalam senarai perkembangan Terengganu sepanjang pentadbiran Dr Ahmad Samsuri.

ECRL ialah projek infrastruktur nasional, bukannya projek yang dirancang dan dilaksanakan kerajaan negeri Terengganu secara bersendirian.

Oleh itu, pembangunan ECRL tidak tepat jika digambarkan sebagai pencapaian peribadi Menteri Besar. Dalam konteks RMK12, ia lebih sesuai dilihat sebagai pembangunan strategik yang berlangsung di Terengganu dengan penglibatan Kerajaan Persekutuan, kerajaan negeri dan agensi berkaitan.

Ukuran yang lebih penting selepas ECRL beroperasi ialah sejauh mana rangkaian tersebut memberi kesan kepada mobiliti, logistik, perniagaan dan pembangunan ekonomi di kawasan yang mempunyai akses kepada stesen.

Adakah Lima Perkembangan Ini Pencapaian Dr Ahmad Samsuri?

 

Lima perkembangan ini berlaku ketika Dr Ahmad Samsuri mengetuai pentadbiran Terengganu, tetapi tahap kaitan setiap indikator dengan pentadbiran negeri tidak sama.

Hasil janaan negeri dan program perumahan mempunyai hubungan yang lebih langsung dengan dasar, pentadbiran dan agensi negeri.

Sebaliknya, KDNK menggambarkan keseluruhan aktiviti ekonomi Terengganu. Prestasinya turut dipengaruhi sektor swasta, ekonomi nasional, perdagangan dan faktor luaran.

Pelaburan pula melibatkan keputusan syarikat, agensi pelaburan dan keadaan pasaran, manakala ECRL merupakan projek nasional.

Oleh itu, lima indikator ini lebih tepat digunakan untuk melihat rekod pembangunan Terengganu sepanjang tempoh Dr Ahmad Samsuri mengetuai kerajaan negeri, dengan tahap sumbangan kerajaan negeri dinilai berdasarkan bidang kuasa dan pelaksanaan masing-masing.

Analisis The Future Research

Analisis The Future Research terhadap data sepanjang RMK12 menunjukkan bahawa Terengganu merekodkan perkembangan yang boleh diukur dalam saiz ekonomi, pelaburan, hasil janaan dan perumahan, tetapi tahap atribusi kepada pentadbiran negeri berbeza mengikut indikator.

Dari sudut ekonomi, KDNK Terengganu meningkat daripada sekitar RM35.2 bilion pada 2021 kepada RM40.6 bilion pada 2025. Namun, pertumbuhan ekonomi pada tahun terakhir RMK12 sederhana pada 1.6%, dengan sektor pembuatan dan pembinaan mencatat penguncupan.

Dalam aspek yang mempunyai hubungan lebih langsung dengan pentadbiran negeri, hasil janaan meningkat kepada RM454.69 juta pada 2025, manakala rekod perumahan menunjukkan lebih 3,000 unit telah disiapkan sejak 2018.

Pelaburan RM6.613 bilion pada 2025 pula menyediakan satu lagi indikator perkembangan ekonomi. Namun, ukuran seterusnya ialah sejauh mana nilai tersebut diterjemahkan kepada projek yang beroperasi, pekerjaan dan aktiviti ekonomi sebenar.

Secara keseluruhannya, penilaian pencapaian sepanjang RMK12 lebih bermakna apabila membezakan antara output kerajaan negeri, outcome ekonomi dan pembangunan yang melibatkan pelbagai pihak.

Apa yang Perlu Dipantau Selepas RMK12?

 

Berakhirnya RMK12 pada 2025 tidak bermaksud kesan daripada projek dan dasar sepanjang tempoh tersebut telah dapat dinilai sepenuhnya.

Bagi pelaburan, perkara seterusnya ialah melihat sejauh mana RM6.613 bilion pelaburan yang direkodkan pada 2025 diterjemahkan kepada projek beroperasi, pekerjaan dan aktiviti ekonomi.

Bagi perumahan, lebih 9,000 unit yang dilaporkan sedang dibangunkan perlu dibandingkan dengan jumlah yang akhirnya siap dan diserahkan kepada penerima.

Prestasi ekonomi juga perlu diperhatikan selepas pertumbuhan Terengganu menjadi lebih sederhana pada 2025, khususnya perkembangan sektor pembuatan dan pembinaan.

Bagi ECRL pula, ukuran selepas pembukaan bukan sekadar kewujudan infrastruktur, tetapi kesannya terhadap mobiliti, logistik, perniagaan dan pembangunan kawasan sekitar stesen.

Indikator-indikator ini akan membantu menunjukkan sama ada perkembangan yang direkodkan sepanjang RMK12 dapat diterjemahkan kepada outcome jangka panjang.

Kesimpulan

 

Sepanjang RMK12, beberapa perkembangan utama dapat dikenal pasti dalam rekod Terengganu ketika Dr Ahmad Samsuri mengetuai kerajaan negeri.

KDNK Terengganu meningkat daripada sekitar RM35.2 bilion pada 2021 kepada RM40.6 bilion pada 2025. Pada tahun terakhir RMK12, Terengganu turut merekodkan RM6.613 bilion pelaburan, manakala hasil janaan kerajaan negeri meningkat kepada RM454.69 juta.

Dalam pembangunan perumahan, lebih 3,000 unit dilaporkan siap sejak 2018, termasuk 620 unit pada 2025. ECRL pula menjadi sebahagian perubahan infrastruktur besar yang berlangsung di negeri tersebut sepanjang RMK12.

Data ini menyediakan asas untuk melihat rekod pembangunan Terengganu sepanjang tempoh tersebut. Namun, prestasi pentadbiran negeri, outcome ekonomi dan projek nasional perlu dibezakan supaya setiap perkembangan dinilai berdasarkan peranan dan bidang kuasa pihak yang berkaitan.