Pilihan Raya Umum ke-16 (PRU16) belum berlangsung, tetapi persoalan mengenai siapa yang bakal mengetuai kerajaan selepas pilihan raya itu semakin menjadi perhatian dalam landskap politik Malaysia.
Setakat 5 Oktober 2026, kedudukan setiap blok politik masih berbeza. Datuk Seri Anwar Ibrahim memasuki perbincangan sebagai Perdana Menteri penyandang. Barisan Nasional (BN) pula belum mengumumkan calon PM secara rasmi, manakala Perikatan Nasional (PN) melalui perubahan penting dalam struktur kepimpinan sepanjang 2026.
Perubahan paling ketara ialah peningkatan peranan Datuk Seri Dr Ahmad Samsuri Mokhtar, yang kini mengetuai PN dan pada masa sama memegang jawatan Ketua Pembangkang.
Namun, persoalan siapa yang akhirnya menjadi Perdana Menteri selepas PRU16 tidak ditentukan oleh populariti atau kedudukan dalam parti semata-mata. Keputusan pilihan raya, konfigurasi Dewan Rakyat dan sokongan majoriti Ahli Parlimen tetap menjadi faktor penentu.
Key Takeaways
- PH: Anwar Ibrahim mempunyai kedudukan paling jelas kerana beliau ialah Perdana Menteri semasa.
- BN: Ahmad Zahid Hamidi mengetuai BN, tetapi beliau sendiri menyatakan pada September 2026 bahawa terlalu awal untuk menentukan calon PM PRU16.
- PN: Ahmad Samsuri dilantik sebagai Pengerusi PN pada 22 Februari 2026 dan Ketua Pembangkang pada 16 Mei 2026.
- Pelantikan Ahmad Samsuri sebagai Pengerusi PN tidak secara automatik menjadikannya calon PM.
- PAS menyatakan pada September 2026 bahawa parti itu mempunyai calon PM sendiri, tetapi identitinya belum diumumkan.
- Pelantikan Perdana Menteri selepas pilihan raya tetap berkait dengan siapa yang mempunyai kepercayaan majoriti Dewan Rakyat.
PH: Anwar Kekal Tokoh Paling Utama
Bagi Pakatan Harapan, Datuk Seri Anwar Ibrahim mempunyai kedudukan paling jelas dalam perbincangan kepimpinan menjelang PRU16 kerana beliau merupakan Perdana Menteri semasa.
Rekod rasmi Pejabat Perdana Menteri masih menyenaraikan Anwar sebagai Perdana Menteri Malaysia, manakala senarai Kabinet semasa turut merekodkan beliau sebagai Perdana Menteri dan Menteri Kewangan.
Ini membezakan kedudukan Anwar daripada nama-nama lain yang disebut dalam perbincangan menjelang PRU16. Beliau bukan sekadar pemimpin parti atau gabungan, tetapi memasuki perbincangan sebagai penyandang jawatan Perdana Menteri.
Bagaimanapun, status sebagai penyandang tidak bermakna jawatan tersebut secara automatik diteruskan selepas pilihan raya. Keputusan PRU16 dan sokongan majoriti Dewan Rakyat masih menjadi faktor utama.
Selain Anwar, dua lagi tokoh kanan yang penting dalam struktur PH ialah Anthony Loke Siew Fook dan Mohamad Sabu.
Anthony Loke mengetuai DAP sebagai Setiausaha Agung dan kini berada dalam Kabinet sebagai Menteri Pengangkutan. Mohamad Sabu pula merupakan Presiden Amanah dan Menteri Pertanian dan Keterjaminan Makanan.
Senarai Kabinet yang diterbitkan Pejabat Perdana Menteri mengesahkan kedua-duanya masih memegang portfolio Persekutuan dalam pentadbiran semasa.
Namun, kedudukan Anthony Loke dan Mohamad Sabu lebih tepat dilihat dalam konteks kepimpinan parti dan gabungan. Setakat ini, tiada asas untuk menyifatkan mereka sebagai calon PM rasmi PH bagi PRU16.
Tiga tokoh utama PH
- Anwar Ibrahim — Perdana Menteri semasa.
- Anthony Loke Siew Fook — Setiausaha Agung DAP dan Menteri Pengangkutan.
- Mohamad Sabu — Presiden Amanah dan Menteri Pertanian dan Keterjaminan Makanan.
Daripada tiga tokoh tersebut, Anwar mempunyai kedudukan paling langsung dalam perbincangan mengenai kepimpinan kerajaan selepas PRU16 kerana beliau merupakan penyandang.
BN: Zahid Memimpin, Tetapi Calon PM Belum Ditentukan
Dalam Barisan Nasional, Datuk Seri Dr Ahmad Zahid Hamidi kekal sebagai tokoh paling kanan berdasarkan kedudukannya sebagai Pengerusi BN, Presiden UMNO dan Timbalan Perdana Menteri.
Bagaimanapun, kedudukan tersebut belum boleh dianggap sebagai pengesahan bahawa beliau akan menjadi calon PM BN.
Bernama melaporkan pada 6 September 2026 bahawa Ahmad Zahid menyifatkan perbincangan mengenai calon Perdana Menteri untuk PRU16 sebagai terlalu awal.
Beliau menjelaskan bahawa tarikh pembubaran Parlimen sendiri belum diketahui dan isu tersebut lebih baik diketepikan buat sementara waktu.
Kenyataan ini penting kerana ia membezakan antara pemimpin tertinggi gabungan dengan calon PM yang telah diputuskan secara rasmi.
Tokoh kedua yang relevan ialah Datuk Seri Mohamad Hasan, Timbalan Presiden UMNO dan Timbalan Pengerusi BN.
Mohamad Hasan membawa pengalaman pentadbiran di peringkat negeri dan Persekutuan. Beliau pernah mengetuai Negeri Sembilan sebagai Menteri Besar dan kini memegang portfolio Menteri Luar Negeri.
Senarai Kabinet semasa Pejabat Perdana Menteri merekodkan Mohamad Hasan sebagai Menteri Luar Negeri, meletakkannya antara pemimpin kanan UMNO yang mempunyai pengalaman eksekutif di kedua-dua peringkat.
Nama ketiga yang relevan dalam barisan kepimpinan generasi seterusnya UMNO ialah Datuk Onn Hafiz Ghazi, Menteri Besar Johor.
Namun dalam ketiga-tiga kes, kedudukan organisasi atau pengalaman pentadbiran tidak boleh ditafsirkan sebagai pencalonan rasmi untuk jawatan Perdana Menteri.
Tiga tokoh utama BN
- Ahmad Zahid Hamidi — Pengerusi BN, Presiden UMNO dan Timbalan Perdana Menteri.
- Mohamad Hasan — Timbalan Presiden UMNO, Timbalan Pengerusi BN dan Menteri Luar Negeri.
- Onn Hafiz Ghazi — Menteri Besar Johor dan antara pemimpin generasi lebih muda UMNO.
Buat masa ini, fakta paling penting ialah BN belum mengesahkan seorang calon PM untuk PRU16.
Malah, kenyataan Ahmad Zahid pada September 2026 menunjukkan bahawa kepimpinan gabungan itu sendiri belum mahu mendahului proses politik sebelum pembubaran Parlimen.
PN: Mengapa Dr Ahmad Samsuri Semakin Diberi Perhatian?
Perubahan paling besar berlaku dalam Perikatan Nasional.
Pada awal 2026, struktur kepimpinan PN berubah selepas Tan Sri Muhyiddin Yassin berundur sebagai Pengerusi gabungan.
Bernama merekodkan bahawa Mesyuarat Majlis Tertinggi PN pada 22 Februari 2026 melantik Datuk Seri Dr Ahmad Samsuri Mokhtar sebagai Pengerusi PN yang baharu, selepas peletakan jawatan Muhyiddin berkuat kuasa pada 1 Januari 2026.
Pelantikan itu membawa Ahmad Samsuri daripada seorang tokoh utama PAS dan Menteri Besar Terengganu kepada kedudukan tertinggi dalam struktur gabungan PN.
Tidak sampai tiga bulan kemudian, kedudukannya di peringkat nasional diperkukuhkan lagi.
Dalam laporan bertarikh 16 Mei 2026, Bernama mengesahkan Ahmad Samsuri dilantik sebagai Ketua Pembangkang di Dewan Rakyat menggantikan Datuk Seri Hamzah Zainudin.
Pelantikan itu diputuskan dalam Mesyuarat Majlis Tertinggi PN.
Ini bermakna Dr Ahmad Samsuri kini menggabungkan beberapa peranan penting:
- Pengerusi Perikatan Nasional;
- Ketua Pembangkang di Dewan Rakyat;
- Ahli Parlimen Kemaman;
- Menteri Besar Terengganu;
- Naib Presiden PAS.
Gabungan jawatan tersebut menjadikan Ahmad Samsuri salah seorang tokoh paling penting dalam struktur pembangkang semasa.
Dr Sam sebagai “poster boy” PN?
Selepas beliau mengambil alih kepimpinan PN, timbul cadangan supaya Ahmad Samsuri menjadi wajah utama gabungan itu menjelang PRU16.
Malaysiakini melaporkan pada 27 Februari 2026 bahawa Ketua Pemuda PAS Afnan Hamimi mencadangkan Ahmad Samsuri sebagai “poster boy” PN untuk menghadapi PRU16.
Cadangan tersebut dibuat beberapa hari selepas Ahmad Samsuri dipilih mengetuai PN.
Namun, istilah “poster boy” tidak sama dengan calon Perdana Menteri.
Perbezaan itu dijelaskan secara terbuka beberapa hari kemudian.
Dalam kenyataannya yang dilaporkan Malaysiakini, Muhyiddin Yassin menegaskan pada 4 Mac 2026 bahawa pelantikan Ahmad Samsuri sebagai Pengerusi PN tidak secara automatik menjadikannya calon Perdana Menteri.
Muhyiddin menjelaskan bahawa jawatan Pengerusi PN dan pemilihan calon PM merupakan dua keputusan yang berbeza. Beliau juga menyatakan ketika itu bahawa belum ada perbincangan rasmi dalam kalangan komponen PN mengenai calon Perdana Menteri.
Sehari kemudian, Ahmad Samsuri sendiri memberikan respons terhadap polemik itu.
Malaysiakini merekodkan pada 5 Mac 2026 bahawa Ahmad Samsuri menyatakan isu siapa menjadi calon PM bukan keutamaan PN ketika itu, sebaliknya fokusnya adalah memperkukuhkan gabungan menghadapi pilihan raya.
Perkembangan tersebut memberikan konteks yang lebih jelas: nama Ahmad Samsuri memang semakin menonjol, tetapi status sebagai calon PM belum dimuktamadkan.
PAS Kata Sudah Ada Calon, Tetapi Belum Didedahkan
Perbincangan mengenai calon PM PN berubah sekali lagi pada September 2026.
Laporan Bernama pada 6 September 2026 merujuk kenyataan Presiden PAS Tan Sri Abdul Hadi Awang bahawa PAS mempunyai calon Perdana Menteri sendiri untuk PRU16, tetapi belum tiba masanya untuk mendedahkan identiti individu tersebut.
Ini penting kerana ia menunjukkan bahawa terdapat perbincangan mengenai calon dalam PAS, tetapi identiti calon itu belum disahkan kepada umum.
Maka, tidak tepat untuk menyatakan secara pasti bahawa Ahmad Samsuri sudah menjadi calon PM PN hanya berdasarkan kedudukannya sebagai Pengerusi gabungan atau Ketua Pembangkang.
Selain Ahmad Samsuri, Abdul Hadi Awang sendiri kekal penting sebagai Presiden PAS dan tokoh yang mempunyai pengaruh besar dalam menentukan hala tuju parti.
Datuk Seri Tuan Ibrahim Tuan Man pula merupakan seorang lagi pemimpin kanan yang pernah muncul dalam perbincangan mengenai kepimpinan nasional PAS dan PN.
Tiga tokoh utama PN yang relevan
- Ahmad Samsuri Mokhtar — Pengerusi PN dan Ketua Pembangkang.
- Abdul Hadi Awang — Presiden PAS.
- Tuan Ibrahim Tuan Man — Timbalan Presiden PAS.
Antara ketiga-tiga tokoh tersebut, Ahmad Samsuri kini mempunyai kedudukan institusi paling langsung dalam struktur PN dan pembangkang Parlimen.
Namun, itu masih merupakan penilaian terhadap kedudukan semasa — bukan pengesahan beliau sebagai calon PM rasmi.
Bagaimana Kedudukan Dr Sam Berubah Sepanjang 2026?
Perubahan kedudukan Ahmad Samsuri sepanjang beberapa bulan memberikan gambaran mengapa namanya semakin mendapat perhatian.
22 Februari 2026
Bernama mengesahkan Ahmad Samsuri dilantik sebagai Pengerusi PN, menggantikan Muhyiddin Yassin.
27 Februari 2026
Pemuda PAS mencadangkan beliau sebagai “poster boy” PN, seperti dilaporkan Malaysiakini.
4 Mac 2026
Muhyiddin menjelaskan Pengerusi PN tidak bermaksud calon PM secara automatik.
5 Mac 2026
Ahmad Samsuri memberi isyarat bahawa persoalan calon PM bukan keutamaan PN ketika itu, dengan tumpuan diberikan kepada pengukuhan gabungan.
16 Mei 2026
PN melantik Ahmad Samsuri sebagai Ketua Pembangkang di Dewan Rakyat.
September 2026
Abdul Hadi menyatakan PAS mempunyai calon PM untuk PRU16 tetapi identiti calon tersebut belum didedahkan.
Urutan ini lebih penting daripada sekadar melihat satu kenyataan atau satu jawatan secara berasingan.
Ia menunjukkan trajectory kepimpinan Ahmad Samsuri meningkat dengan ketara pada 2026, tetapi pada masa sama status calon PM masih belum diumumkan secara terbuka.
Pengalaman Pentadbiran Tiga Blok
Perbincangan mengenai kepimpinan nasional juga perlu mengambil kira pengalaman pentadbiran setiap tokoh.
Anwar Ibrahim
Anwar mempunyai pengalaman panjang di peringkat Persekutuan dan kini mengetuai pentadbiran negara.
Profil rasmi Pejabat Perdana Menteri mencatatkan bahawa penglibatan beliau dalam kerajaan Persekutuan bermula pada 1982, sebelum memegang beberapa portfolio Kabinet dan akhirnya menjadi Perdana Menteri.
Beliau membawa pengalaman secara langsung dalam pentadbiran Persekutuan dan hubungan antarabangsa.
Ahmad Zahid Hamidi
Zahid mempunyai pengalaman panjang dalam Kabinet serta kini berkhidmat sebagai Timbalan Perdana Menteri.
Senarai Kabinet Pejabat Perdana Menteri menyenaraikan beliau sebagai Timbalan Perdana Menteri dan Menteri Kemajuan Desa dan Wilayah.
Beliau juga mengetuai UMNO dan BN, memberikan beliau pengalaman dalam pentadbiran dan pengurusan gabungan politik.
Ahmad Samsuri Mokhtar
Ahmad Samsuri pula membawa profil yang berbeza.
Beliau mempunyai latar belakang profesional dalam bidang kejuruteraan aeroangkasa dan pengalaman mengetuai kerajaan negeri sebagai Menteri Besar Terengganu.
Pada 2026, pengalaman tersebut berkembang ke peringkat nasional apabila beliau mengambil alih kepimpinan PN sebelum menjadi Ketua Pembangkang.
Pelantikan sebagai Pengerusi PN pada Februari dan Ketua Pembangkang pada Mei menunjukkan perkembangan peranan Ahmad Samsuri daripada kepimpinan negeri kepada dua posisi strategik di peringkat nasional.
Justeru, apabila membincangkan nama Ahmad Samsuri menjelang PRU16, aspek yang lebih signifikan bukan semata-mata spekulasi jawatan PM tetapi peningkatan tanggungjawab institusi yang diterimanya sepanjang 2026.
Siapa Sebenarnya Menentukan Perdana Menteri?
Dalam sistem Malaysia, pilihan raya tidak secara langsung memilih Perdana Menteri melalui satu kertas undi berasingan.
Asas pelantikan Perdana Menteri ditentukan oleh Perlembagaan Persekutuan.
Rekod rasmi Parlimen Malaysia bagi persidangan 2 Mac 2026 memetik Perkara 43(2)(a), yang menetapkan bahawa Yang di-Pertuan Agong hendaklah melantik seorang Ahli Dewan Rakyat yang pada hemat Baginda mungkin mendapat kepercayaan majoriti Ahli Dewan Rakyat sebagai Perdana Menteri.
Ini bermakna beberapa perkara perlu berlaku terlebih dahulu selepas PRU16:
- keputusan kerusi Dewan Rakyat diketahui;
- kedudukan setiap parti atau gabungan ditentukan;
- bentuk kerjasama politik selepas pilihan raya, jika diperlukan, menjadi lebih jelas; dan
- siapa yang mempunyai kepercayaan majoriti Ahli Dewan Rakyat dikenal pasti.
Oleh itu, ketua parti, poster boy, calon PM pilihan parti dan individu yang akhirnya dilantik sebagai Perdana Menteri tidak semestinya perkara yang sama.
Analisis The Future Research
Analisis The Future Research terhadap perkembangan semasa menunjukkan bahawa status kepimpinan PH, BN dan PN menjelang PRU16 berada pada tahap yang berbeza.
PH mempunyai Perdana Menteri penyandang dalam Anwar Ibrahim.
BN pula diketuai Ahmad Zahid Hamidi, tetapi kenyataannya sendiri pada September 2026 menunjukkan isu calon PM belum mahu dimuktamadkan pada peringkat ini.
Bagi PN, perubahan kepimpinan sepanjang 2026 memberi konteks yang lebih kompleks.
Ahmad Samsuri mengambil alih jawatan Pengerusi PN pada Februari, menerima sokongan Pemuda PAS untuk dijadikan poster boy beberapa hari kemudian, dan dilantik sebagai Ketua Pembangkang pada Mei.
Pada masa sama, pimpinan PN sendiri pernah menegaskan bahawa pelantikan Pengerusi PN tidak bersamaan dengan pencalonan sebagai PM, manakala Abdul Hadi pada September menyatakan PAS mempunyai calon tetapi belum mendedahkan identitinya.
Evidence → Synthesis → Implication
Evidence: Ahmad Samsuri kini memegang jawatan Pengerusi PN dan Ketua Pembangkang.
Synthesis: Kedua-dua jawatan tersebut meningkatkan kedudukannya dalam struktur politik nasional berbanding awal 2026.
Implication: Ahmad Samsuri menjadi salah seorang tokoh paling relevan apabila membincangkan kepimpinan PN menjelang PRU16, tetapi bukti semasa masih tidak mencukupi untuk melabelkannya sebagai calon PM rasmi.
Perbezaan antara trajectory kepimpinan dan pencalonan rasmi perlu dikekalkan supaya analisis tidak mendahului keputusan parti.
Apa Yang Perlu Dipantau Seterusnya?
Menjelang PRU16, sekurang-kurangnya lima perkembangan utama perlu diperhatikan.
Pertama, sama ada PH secara rasmi menetapkan Anwar sebagai calon PM untuk penggal seterusnya.
Kedua, keputusan BN mengenai calon kepimpinan nasional apabila pilihan raya semakin hampir.
Ketiga, identiti calon yang dimaksudkan Abdul Hadi apabila beliau menyatakan PAS sudah mempunyai calon PM.
Keempat, sama ada Ahmad Samsuri akan secara rasmi diberikan peranan sebagai poster boy atau calon PM PN ketika PRU16.
Kelima, keputusan sebenar PRU16 dan konfigurasi kerusi Dewan Rakyat.
Faktor terakhir merupakan yang paling penting kerana sokongan majoriti Dewan Rakyat akhirnya menjadi asas kepada pelantikan Perdana Menteri.
Kesimpulan
Setakat 5 Oktober 2026, belum tepat untuk menggambarkan PRU16 sebagai pertandingan rasmi antara Anwar Ibrahim, Ahmad Zahid Hamidi dan Ahmad Samsuri Mokhtar untuk jawatan Perdana Menteri.
Anwar mempunyai kedudukan paling jelas kerana beliau merupakan Perdana Menteri penyandang. BN pula belum mengesahkan calon PM, malah Ahmad Zahid sendiri menyatakan perbincangan mengenainya masih terlalu awal.
Dalam PN, kedudukan Ahmad Samsuri berubah dengan ketara sepanjang 2026 apabila beliau dilantik sebagai Pengerusi PN dan kemudian Ketua Pembangkang. Perubahan itu menjadikannya antara tokoh pembangkang paling relevan dalam perbincangan kepimpinan nasional.
Namun, PAS hanya mengesahkan bahawa parti itu mempunyai calon PM tanpa mendedahkan identitinya.
Justeru, apa yang boleh dinilai sekarang ialah kedudukan, pengalaman dan trajectory kepimpinan setiap tokoh. Siapa akhirnya menjadi Perdana Menteri selepas PRU16 hanya akan menjadi lebih jelas selepas keputusan pilihan raya dan sokongan majoriti Dewan Rakyat diketahui.